Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa

Hiện nay, ước tính khoảng 30–40% dân số trưởng thành trên thế giới đang có mỡ tích tụ trong gan. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh không biết mình mắc bệnh vì gan nhiễm mỡ thường diễn tiến thầm lặng trong giai đoạn đầu. Nhiều người vẫn cho rằng gan nhiễm mỡ chỉ xảy ra ở những người uống nhiều rượu bia, nhưng thực tế y khoa hiện đại đã chứng minh điều ngược lại.

MASLD là gì?

MASLD là viết tắt của Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa).

Đây là thuật ngữ mới được cộng đồng y khoa quốc tế sử dụng để thay thế cho tên gọi trước đây là NAFLD (Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu). Việc thay đổi thuật ngữ không đơn thuần là đổi tên bệnh mà còn giúp phản ánh chính xác hơn bản chất của tình trạng này.

Nếu như NAFLD được định nghĩa dựa trên yếu tố “không do rượu”, thì MASLD tập trung vào nguyên nhân cốt lõi là rối loạn chuyển hóa và tình trạng kháng insulin. Đồng thời, tên gọi mới cũng góp phần giảm sự kỳ thị đối với người bệnh khi không còn gắn bệnh lý này với việc sử dụng rượu bia.

Theo các thống kê hiện nay, MASLD xuất hiện ở khoảng 30–40% dân số nói chung, lên đến 80% ở người béo phì và khoảng 70% ở người mắc đái tháo đường týp 2.

Gan nhiễm mỡ có thực sự nguy hiểm?

Nhiều người cho rằng gan là cơ quan chịu ảnh hưởng chính của MASLD. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy ở những người mắc MASLD nhưng chưa tiến triển đến xơ gan, các biến chứng tại gan chỉ chiếm khoảng 10% nguyên nhân tử vong.

Ngược lại, bệnh tim mạch mới là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm bệnh nhân này. Ngoài ra, nguy cơ mắc các bệnh ung thư ngoài gan, đặc biệt là ung thư đường tiêu hóa, ung thư vú và các bệnh lý phụ khoa cũng gia tăng đáng kể.

Điều đó cho thấy gan nhiễm mỡ không chỉ là một bệnh lý khu trú tại gan mà còn là dấu hiệu phản ánh tình trạng rối loạn chuyển hóa toàn thân. Lá gan giống như một “tấm gương” cho thấy những tổn thương đang diễn ra ở hệ tim mạch, thận và nhiều cơ quan khác.

Bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm bệnh nhân MASLD

Những ai có nguy cơ mắc MASLD?

Người có nguy cơ mắc MASLD thường có tình trạng mỡ tích tụ trong gan (được phát hiện qua siêu âm hoặc các phương pháp đánh giá chuyên sâu khác) đồng thời có ít nhất một yếu tố rối loạn chuyển hóa.

Ngoài ra, mức tiêu thụ rượu bia cần nằm dưới ngưỡng:
- Nữ giới: dưới 140g cồn/tuần.
- Nam giới: dưới 210g cồn/tuần.

Nếu người bệnh vừa có rối loạn chuyển hóa vừa sử dụng rượu bia vượt các ngưỡng trên nhưng chưa đến mức rất cao, tình trạng này được xếp vào nhóm MetALD - một dạng bệnh lý kết hợp cả yếu tố chuyển hóa và tác động của rượu lên gan.

Các yếu tố chuyển hóa thường gặp trong MASLD

Người bệnh chỉ cần có ít nhất 1 trong các đặc điểm sau:

1. Béo phì: BMI ≥ 23 kg/m².

2. Đái tháo đường 

3. Có 2 trong các rối loạn chuyển hóa sau

    3.1 - Vòng eo ≥ 90 cm ở nam hoặc ≥ 80 cm ở nữ.

    3.2 Đường huyết lúc đói:100 mg/dL- 125 mg/Dl - HbA1c ≥ 5,7%-6.4%. Nghiệm pháp dung nạp glucose sau 2 h: Glucose 140-199 mg/dL

    3.3 Tăng huyết áp
      -  Huyết áp ≥ 130/85 mmHg.
      - Hoặc đang điều trị thuốc hạ huyết áp.

    3.4 Tăng triglyceride máu: Triglyceride ≥ 1,70 mmol/L (150 mg/dL) hoặc đang điều trị

    3.5. Cholesterol HDL thấp: ≤ 40 mg/dL ở nam.; ≤ 50 mg/dL ở nữ.

    3.6.HOMA- IR >=2.5

    3.7. Hs- CRP > 2 mg/dL

Giảm 10% cân nặng – “liều thuốc” quan trọng nhất cho người bệnh MASLD

Một trong những điểm tích cực của MASLD là bệnh có thể được cải thiện, thậm chí đảo ngược ở nhiều trường hợp nếu được phát hiện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Các nghiên cứu cho thấy việc giảm từ 7-10% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng viêm gan do mỡ (MASH) và quá trình xơ hóa gan.
Đặc biệt, khi mức giảm cân vượt quá 10% trọng lượng cơ thể, khoảng 90% người bệnh có thể cải thiện hoặc giải quyết được tình trạng viêm gan MASH.

Điều này cho thấy thay đổi lối sống, kiểm soát cân nặng, chế độ ăn uống hợp lý và tăng cường vận động vẫn là nền tảng quan trọng nhất trong điều trị MASLD hiện nay.

Giảm trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện tình trạng viêm gan do mỡ

Những tiến bộ mới trong điều trị MASLD

Bên cạnh việc thay đổi lối sống, y học hiện đại đã ghi nhận những bước tiến mới trong điều trị các trường hợp MASLD đã tiến triển đến giai đoạn viêm gan và xơ hóa mức độ trung bình (F2–F3).
Resmetirom
Resmetirom là thuốc đầu tiên tác động trực tiếp lên gan thông qua cơ chế kích hoạt thụ thể hormone tuyến giáp β. Thuốc cho thấy khả năng cải thiện tình trạng xơ hóa gan ở một tỷ lệ đáng kể người bệnh, kể cả khi chưa đạt được mức giảm cân mong muốn.
Semaglutide
Semaglutide thuộc nhóm thuốc đồng vận thụ thể GLP-1, giúp giảm cân hiệu quả và cải thiện tình trạng kháng insulin. Các nghiên cứu cho thấy thuốc có thể giúp nhiều bệnh nhân cải thiện hoặc giải quyết tình trạng viêm gan MASH thông qua việc kiểm soát nguyên nhân gốc rễ là thừa cân và rối loạn chuyển hóa.

Chủ động bảo vệ gan từ hôm nay

Các chuyên gia dự báo đến năm 2040, hơn một nửa dân số toàn cầu có thể mắc MASLD. Đây không còn là vấn đề của riêng lá gan mà là hệ quả của lối sống hiện đại với chế độ ăn dư thừa năng lượng, ít vận động và gia tăng các bệnh lý chuyển hóa.
Việc khám sức khỏe định kỳ, tầm soát gan nhiễm mỡ, kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu là những bước quan trọng giúp phát hiện sớm và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
MASLD chính là lời cảnh báo từ cơ thể rằng đã đến lúc chúng ta cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe chuyển hóa của mình. Một thay đổi nhỏ hôm nay có thể tạo nên khác biệt rất lớn cho sức khỏe trong tương lai.

Mời các bạn hãy đến BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM TRÍ ĐỒNG THÁP để được khám và tư vấn đầy đủ nhất về bệnh lý này.