Chuột đồng – Đặc sản quen thuộc nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách

Đã ghi nhận nhiều trường hợp ngộ độc liên quan đến thịt chuột

Thời gian gần đây, truyền thông đã ghi nhận một số trường hợp ngộ độc nghi liên quan đến việc sử dụng thịt chuột làm thực phẩm. Điển hình, đầu tháng 8/2026, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) đã điều trị cho ba chị em ở Tây Ninh bị rối loạn đông máu nặng sau nhiều ngày ăn thịt chuột đồng. Các bác sĩ xác định nguyên nhân nghi do ngộ độc thuốc diệt chuột nhóm siêu warfarin tồn lưu trong thịt chuột.
Trước đó, tại Việt Nam cũng từng ghi nhận một số trường hợp ngộ độc sau khi ăn thịt chuột hoặc sử dụng chuột không đảm bảo an toàn thực phẩm. Những vụ việc này cho thấy việc sử dụng chuột không rõ nguồn gốc, đặc biệt là chuột chết do ăn phải thuốc diệt chuột hoặc chuột đã ôi thiu, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Chuột nào có thể dùng làm thực phẩm?

Thực tế, không phải tất cả các loại chuột đều có thể sử dụng làm thực phẩm. Nếu người dân có sử dụng chuột đồng làm thực phẩm thì cần lựa chọn nguồn chuột rõ nguồn gốc, không sử dụng chuột chết, chuột có dấu hiệu ôi thiu hoặc nghi đã ăn phải thuốc diệt chuột; đồng thời phải sơ chế và chế biến chín kỹ để giảm nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Các loại chuột cống, chuột sống ở khu dân cư, cống rãnh, bãi rác hoặc chuột có nguồn gốc không rõ ràng tuyệt đối không nên sử dụng vì có nguy cơ mang nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng và các tác nhân gây bệnh nguy hiểm.

Tuyệt đối không ăn chuột chết

Theo các chuyên gia y tế, điều đặc biệt nguy hiểm là việc sử dụng những con chuột đã chết sẵn ngoài đồng hoặc chết do ăn phải thuốc diệt chuột.  Nguy cơ ngộ độc chủ yếu đến từ hóa chất mà chuột đã ăn phải, mầm bệnh có trong con vật hoặc quá trình giết mổ, chế biến và bảo quản không đảm bảo vệ sinh.
Thuốc diệt chuột hiện nay có nhiều nhóm hoạt chất độc khác nhau. Đối với nhóm siêu warfarin, sau khi chuột ăn phải, chất độc sẽ tích lũy trong gan, mô mỡ và các cơ quan khác của cơ thể. Nếu con người ăn phải thịt của những con chuột này, độc chất vẫn có thể đi vào cơ thể và gây rối loạn đông máu nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, chuột là động vật có hàm lượng protein cao. Khi chết, quá trình phân hủy diễn ra rất nhanh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Chỉ sau thời gian ngắn, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh, làm thịt chuột bị ôi thiu, biến chất và sinh ra nhiều độc tố. Việc chế biến ở nhiệt độ cao không thể loại bỏ hoàn toàn các độc tố đã hình thành trong quá trình phân hủy. Do đó, tuyệt đối không sử dụng chuột đã chết không rõ nguyên nhân, chuột chết do bẫy thuốc, chuột chết lâu ngày hoặc chuột có dấu hiệu bốc mùi, đổi màu, mềm nhũn.

Làm gì để phòng ngừa ngộ độc?

Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, các bác sĩ khuyến cáo người dân:
- Chỉ sử dụng chuột đồng có nguồn gốc rõ ràng, được bắt khi còn sống và còn khỏe mạnh.
- Không mua hoặc sử dụng chuột chết sẵn, chuột không rõ nguồn gốc hoặc nghi đã ăn phải thuốc diệt chuột.
- Không sử dụng chuột cống, chuột sống ở khu vực ô nhiễm, bãi rác, cống rãnh.
- Sơ chế sạch, chế biến chín kỹ và bảo quản thực phẩm đúng cách.
- Khi sử dụng thuốc diệt chuột tại gia đình hoặc khu vực sản xuất, cần thu gom xác chuột đúng quy định, tránh để vật nuôi hoặc người vô tình tiếp xúc, sử dụng làm thực phẩm.

Về góc độ chuyên môn, BS.CKI. Đặng Văn Tuấn, Trưởng khoa Hồi sức chống độc Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Đồng Tháp nêu cách nhận biết các dấu hiệu ngộ độc cho thực khách: Nếu sau khi ăn thịt chuột xuất hiện các biểu hiện như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, chảy máu chân răng, bầm tím bất thường, tiểu ra máu, nôn ra máu (rối loạn đông máu) hoặc khó thở, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Chuột là món ăn quen thuộc của nhiều người dân miền Tây và có thể trở thành nguồn thực phẩm nếu được khai thác, chế biến đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng chuột không rõ nguồn gốc hoặc chuột chết do ăn thuốc diệt chuột có thể dẫn đến những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn, tuyệt đối không sử dụng động vật chết bất thường và nâng cao ý thức trong phòng ngừa ngộ độc là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe của mỗi gia đình.